भारतीय बजारप्रति नेपाली उपभोक्ताको मोह

नेपालगन्ज, ११ असार । बाँकेको सीमापारी भारतीय बजार रुपैडिहमा आमनेपाली उपभोक्ताको थामिनसक्नुको भिड हुने गर्छ । भारतीय बजारमा सामान सस्तो पाइन्छ भन्ने मान्यताका उपभोक्ताहरुले रुपैडिहाको सबै पसल भरिभराऊ हुने गरेको छ । यता नेपालगन्ज बजारका पसलेलाई भने उपभोक्ता पर्खाईले सधै पिरोल्ने गर्छ । आमउपभोक्ताले रुपैडिहा बजारवाट घरायसी र व्यक्तिगत प्रयोजनका सामान दिनहुँ भंसार नतिरेरै ल्याउने गर्छन । यही कुराले नेपालगन्जमा व्यापारीहरुलाई सधै चिमोटने गर्छ । भंसार तिर्न नपरेपछि रुपैडिहा बजारमा नेपाली उपभोक्ताको भिड त्यहाका व्यापारीका लागि थेगी नसक्नु हुन्छ भने नेपालगन्जका व्यापारी पसलमा ग्राहक पर्खि बस्नुपर्ने विडम्बनापूर्ण स्थिति छ ।
नेपालगन्जभन्दा सीमापारी भारतीय बजार रुपैडिहामा सामान सस्तो पाइन्छ भन्ने बाँकेलगायत छिमेकी बर्दिया, सुर्खेत, दाङ्गलगायत जिल्लाका आमउपभोक्ताहरुको बुझाई रहेको पाइन्छ । नेपालगन्ज उद्योग बाणिज्य संघका पूर्व अध्यक्ष नन्दलाल बैश्य भन्नुहुन्छ—‘यो नै गलत बुझाई हो । बहुराष्ट्रिय कम्पनीका सामान रुपैडिहाभन्दा नेपालगन्जमा सस्तो पाइन्छ, भारतीय उत्पादन पनि हामीले थोकमा ल्याएर यहा विक्री गर्दा रुपैडिहाभन्दा यही सस्तो पर्न जान्छ । तर बर्षौदेखि सीमापारी सस्तो पाइन्छ भन्ने आमउपभोक्ताहरुको सोच परिवर्तन हुन सकेन् ।’
चर्को घाम, समयको बर्बादी, रिक्सा, टाँगा र माइक्रोबसमा काँेचिएर, कष्टम र एसएसबीको हेपाई सहेर किन नेपालीहरु रुपैडिहामा सामान लिन जान्छन् त ? उपभोक्ताहरु भन्छन,–‘नेपालगञ्जभन्दा सीमापारी रुपैडिहामा सामान सस्तो पाइन्छ र भंसार पनि तिर्नु पर्दैन ।’ घरको करेसाबारीलाई बाँझो राखेर खुर्सानी, लसुन, बेसारसम्म किन्न रुपैडिहा जानेको भीडले गर्दा भारतीय व्यापारीहरु मालामाल भइरहेका छन् । रुपैडिहामा दैनिक कति नेपाली किनमेलमा जान्छन् भन्ने यकिन तथ्यांक नभएपनि त्यहाँ दैनिक पाँच करोड बढीको कारोबार हुने नेपाली व्यापारीहरुको दावीे छ । अझ चाडपर्वका बेला त यो संख्या र रकम दोब्बर हुने अनुमान गरिन्छ ।
नेपालगञ्ज बजार सुक्ने र रुपैडिहा चम्किने गतिविधि अहिलेको नयाँ भने होइन । मानिसहरुको दिमागमा रुपैडिहामा सस्तो पाइन्छ भन्ने छाप बसेकाले पनि यस्तो भइरहेको र यो भ्रमलाई उद्योग ब्यापार संघ वा नेपाली व्यवसायीहरुले चिर्न नसकेको कारण सीमापारी जानेको भीड कम हुन नसकेको सम्बद्ध क्षेत्रका जानकारको बुझाइ छ ।
भंसार नियममा रु १०० भन्दा बढीको सामान ल्याउने जो कोहीले पनि भंसार तिर्नुपर्छ । तर यो नियम व्यवहारिक हुन सकेको छैन । नेपालगन्जका व्यापारीहरु भन्छन्—‘नियम कडाईका साथ पालन गराइएकै छैन् ।’
नेपालगन्ज र रुपैडिहाबीचको यो व्यापारिक लडाई नयाँ भने होइन । दशकौदेखि यही व्यापारिक युद्द दुवै पक्षबीच चलिरहेको छ । नेपालगन्ज उद्योग बाणिज्य संघले पनि यो विषय धेरै पटक सल्टाउन खोज्यौ तर नतिजा ‘हात लाग्यो शून्य’ छ । ‘दिनहँु हाम्रै आँखा अगाडी सयौ उपभोक्ताहरु भंसार नतिरेरै सामान ल्याउछन् । भंसार कार्यालयले शून्य सहनशीलतामा काम गर्नुपर्छ, यही कुरा हामीले बारम्बार भन्दै आएका छौ’—संघका पूर्व अध्यक्ष बैश्यको भनाइ छ ।